Rooms-Katholiek erfgoed

Het katholieke zuiden is er nog rijkelijk mee bedeeld. Voor het kleine erfgoed zoals kapelletjes en veldkruisen vindt u op ErfgoedKompas, de Stichting Kruisen en Kapellen in Limburg en www.veldkruus.nl uitgebreid informatie. U kunt aan de hand van duidelijke kaartjes alle locaties snel vinden en u treft suggesties aan voor mooie fiets- en wandelroutes. Langs 's Heerenwegen in Limburg en Wegkruisen.nl inventariseren alle wegkruisen in Limburg, per gemeente gerangschikt. 

Een goed voorbeeld van de dichtheid van wegkruisen in het landschap: hieronder een kaartje met alle wegkruisen van het dorp Eys (gemeente Gulpen-Wittem), volgens een recent gemaakte inventarisatie voor het IVN afdeling Eys.

Klooster Wittem biedt in samenwerking met de Stichting Pelgrimswegen en Voetpaden in de boekwinkel meerdere boekjes aan met pelgrims- en wandelroutes in de omgeving.  In en rond Valkenburg is een mooie Heilige Huizen route uitgezet. Wilt u zich verder verdiepen in de historie van het kloosterleven in Nederland? Kijkt u dan eens bij het Erfgoedcentrum Nederlands Kloosterleven

De geschiedenis van de Montfortanen (en het seminarie in Schimmert, de montfortaanse apostolische school Ste Marie). Een uitgebreid archief-onderzoek in beeld en tekst.

De geschiedenis en een beschrijving van Klooster Wittem  In gebruik genomen door de Capucijnen in 1733, verlaten en in verval geraakt ten gevolge van de Franse revolutie, waarna er in 1840 een studiehuis voor de Redemptoristen gevestigd werd. In 1968 werd, na een grote reorganisatie van de theologische opleidingen, het seminarie in Wittem gesloten. Een bijzonder verhaal over de studenten die tijdens hun zware opleiding ook ontspanning nodig hadden vindt u op deze pagina van Landhuis Emmaus, dat 6 km van Wittem verwijderd ligt in de heuvels tussen Mechelen en Epen. Binnen het complex van Klooster Wittem vormt de Kloosterbibliotheek een bijzonder en monumentaal stukje erfgoed. Een zaal die nu een grote rol vervult in het culturele leven van het Heuvelland. Op www.kloosterbibliotheekwittem.nl vindt u ook de geschiedenis vanaf de bouw in 1892.

Kansen voor de Kloostertuin, een masterscriptie van Marloes Fransen uit 2016 waarin ook Klooster Wittem en vml. klooster Hoogcruts bij Noorbeek zeer uitvoerig historisch belicht worden. Hier vindt u een gedeelte uit de scriptie dat betrekking heeft op Klooster Wittem.

De geschiedenis van de Abdij St. Benedictusberg in Mamelis bij Vaals Het opvallende gebouw met de twee torens, gelegen op de hellingen boven de Provinciale weg van Nijswiller naar Vaals. De oude Latijnse riten met de Gregoriaanse zang worden hier nog altijd levend gehouden. Het oude deel werd gebouwd gebouwd in 1922 door architect Böhm en aanvankelijk bewoond door Duitse Benedictijnen. Deze werden echter na de oorlog uitgewezen, waarna in 1951 een tweede stichting plaatsvond door Benedictijnen uit Oosterhout. In 1968 werd de nieuwe kerk voltooid.
 
Andere interessante links:
Materieel en immaterieel Rooms-Katholiek erfgoed : Een overzichtelijke landelijke database, per bisdom gerangschikt.

Film over de Joodse begraafplaats in Eijsden

Monument voor de Holocaust-slachtoffers uit Gulpen.

Joods erfgoed

In Meerssen was een  synagogegebouw  tot 1947 nog in gebruik voor de eredienst maar het gebouw aan de Kuileneindestraat heeft nu een bestemming gevonden voor een Leerhuis over de joodse cultuur en andere culturele activiteiten. De bronzen deur van de synagoge is een kunstwerk van de Maastrichtse kunstenaar Appie Drielsma.

In Eijsden is de voormalige synagoge (gebouwd in 1783, Diepstraat 53) sinds de sluiting in 1935 als woonhuis in gebruik. Eijsden bezit ook de op één na grootste Joodse begraafplaats van Limburg aan de Cramignonstraat, zie de  Wiki  voor een uitgebreide beschrijving)

In 1823 werd in Gulpen een synagoge gebouwd en in 1875 kwam een nieuw schoolgebouw in gebruik. De joodse gemeenschap van Gulpen was rond 1870 op zijn grootst. De joodse begraafplaats is nog steeds te vinden aan de Rijksweg. De namen van de daar begraven personen vindt u  HIER.  In de laatste decennia van de negentiende eeuw liep de joodse bevolking van Gulpen en Vaals zo hard achteruit, dat de twee gemeenschappen omstreeks 1900 samengevoegd werden. In 1935 werd de naam van de joodse gemeente officieel Gulpen-Vaals. De synagoge aan de Kiebeukel (destijds Kippenheuvel), raakte reeds voor de oorlog in verval en werd in 1947 gesloopt. In 1947 werd de joodse gemeente officieel bij die van Maastricht gevoegd.
In 1989 werd aan de Kiewegracht een joods oorlogsmonument onthuld (Bron:  Wiki)
In 2013 volgde een plaquette met de namen van de 36 Holocaust-slachtoffers uit Gulpen.

De Joodse begraafplaats in Vaals is gelegen aan de Nieuwe Hertogenweg. De namen van de personen die er begraven liggen vindt u  HIER

Nederlands-Israëlitisch Kerkgenootschap: Begraafplaatsen Archief
Over de begraafplaats in Vaals
Joodse databank voor Zuid-Limburg
Joods Genealogisch onderzoek in Nederland

Protestants kerkhof in Gulpen. Op de achtergrond de RK St. Petruskerk.

Hervormd protestants erfgoed

In Vaals staat een kerkgebouw dat vanaf 1649 als simultaankerk voor katholieken en hervormden in gebruik was. Aan het einde van de 17e eeuw werd de kerk door de Hoogduits-gereformeerde gemeente uitgebreid met een classicistisch deel. In 1754 werd het nog uit de middeleeuwen stammende katholieke deel vervangen door een barokke kerk, alleen de toren bleef behouden. In 1967 werd dit deel gesloopt. Alleen het hervormde deel is nu nog steeds in gebruik bij de Protestantse Gemeente Maas-heuvelland. Zie ook de Wiki

Ook in Vaals staat op het Von Clermontplein 'De Kopermolen', in 1735 gebouwd als Lutherse kerk en tot 1955 als zodanig in gebruik. Nu ingericht voor culturele activiteiten. Zie ook de Wiki

In Valkenburg staat aan de Plenkerstraat een hervormde kerk die pas in 1891 gebouwd werd vanwege het toenemende overwegend hollands-protestantse toerisme in Valkenburg. Toegeschreven aan architect Dr. P.J.H. Cuypers. Na de sluiting voor de eredienst in 1967 in gebruik genomen als horeca-gelegenheid. Laatste nieuws: in september 2018 werd dit kerkje door brand zwaar beschadigd. Of restauratie zal gaan plaatsvinden is nog niet bekend. 

In Gulpen stond aan de Kiebeukel een zgn. Leopoldskerkje (zie ook hieronder bij Meerssen) dat afgebroken werd nadat in 1966 een nieuwe hervormde Toeristenkerk gebouwd werd aan de Rosstraat. Nu nog in gebruik bij de Protestantse Gemeente Maas-heuvelland Zie ook de Wiki . De plaats waar het kleine Leoplodskerkje stond wordt nu aangegeven in het gazon bij de in stand gehouden protestantse begraafplaats die teruggaat tot in de 18e eeuw. De protestantse gemeente in Gulpen werd opgericht in 1663 door Duitse protestanten die uit Herzogenrath (bij Kerkrade)  verdreven werden.

In Meerssen staat aan de Gansbaan het Leopoldskerkje, een protestantse kerk die in 1836 aan de Nederlandse protestanten geschonken werd door de Belgische koning Leopold. Vanaf de 17e eeuw konden katholieken en protestanten onder het 'Simultaneum' gebruik maken van hetzelfde kerkgebouw. Dit was ook in Vaals en Gulpen het geval. Dit Simultaneum werd echter afgeschaft waarna koning Leopold besloot om nieuwe protestantse kerkgebouwen te subsidiëren. Er werden vier Leopoldskerkjes gebouwd in Zuid-Limburg: in Beek, Heerlen, Gulpen en Meerssen. De gebouwen in Gulpen en Heerlen zijn in 1967 en 1949 afgebroken. Zie ook de Wiki