De neus van Cleopatra.

by Heuvelland Cultuur

"Als de neus van Cleopatra korter geweest was, zou het hele gezicht van de aarde er anders uit hebben gezien" , zo stelde de Franse filosoof Blaise Pascal in zijn Pensées. Immers, als dat neusje korter was geweest zou Marcus Antonius misschien niet op de Egyptische koningin verliefd zijn geworden, en dan zou de geschiedenis van het Romeinse rijk zich misschien heel anders ontwikkeld hebben.

Met andere woorden: kleine oorzaken kunnen grote gevolgen hebben. De uitspraak van Pascal is misschien ook wel van toepassing op de geschiedenis van Zuid-Limburg. Want ook die geschiedenis hangt van allerlei toevalligheden aan elkaar.
Wie de kaart van Nederland bekijkt ziet het meteen: Zuid-Limburg 'hangt er zo'n beetje bij'. Het Koninkrijk der Nederlanden is niet ontstaan op de tekentafel waar met een liniaal grenzen getrokken zijn (zoals b.v. in het koloniale Afrika, of bij de verdeling van indiaans grondgebied in Amerikaanse staten). Ons land is in de loop der eeuwen ontstaan door veroveringsdrang van diverse stammen en vorstenhuizen, door de grote Volksverhuizing, door huwelijken tussen vorstenhuizen met machtsuitbreiding als oogmerk, en door strijd tussen bisschoppen die naast hun herderlijke taak ook een grote wereldlijke macht bezaten. De loop van de geschiedenis werd bepaald door het recht van de sterkste (en de slimste). En daarmee werd ook onze eigen identiteit bepaald. Hoezo, 'eigen'?
Het Romeinse rijk ging in de 4e tot de 6e eeuw mede door de grote Volksverhuizing ten onder. Daarvóór waren we 'Belgae', daarna werden we Franken (met Karel de Grote die in Aken stierf), het Frankische Rijk werd verdeeld in gouwen. We woonden in de 'Maasgouw'. Later vielen de gouwen weer uiteen in vele kleinere heerlijkheden en (bisschoppelijke) vorstendommetjes. Er volgden sindsdien nog vele herindelingen met de Bourgondiërs en de Habsburgers, de Spanjaarden en de Fransen. In 1815 ontstond het Verenigd Koninkrijk: het huidige België en Nederland. Maar daarin bleken het Bourgondische zuiden en het Calvinistische noorden weer niet goed bij elkaar te passen, waarna in 1839 een definitieve verdeling ontstond waarin ons Limburg niet Belgisch werd maar 'Hollands'. En toen kwamen ook nog de Eerste en Tweede Wereldoorlog die ook anders hadden kunnen verlopen dán ze verliepen....Kortom, de geschiedenis van Zuid-Limburg is vooral bepaald door de dobbelsteen. Een feit is wel dat de eerste spoorlijn die hier in het zuiden geopend werd in 1853, liep van Maastricht naar Aken. Met dat mooie, nog steeds bestaande station in Valkenburg. In 1861 gevolgd door de verbinding naar Luik. En dat de treinaansluiting met 'de rest van Nederland' pas kwam in 1865. Was die aansluiting naar het noorden tóch minder belangrijk?